خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





نقدی بر گفتمان خودمداری ایرانیان

    نقدی بر گفتمان خودمداری ایرانیان

    با نگاهی بر فتوت نامه‌های اصناف

    سال‌هاست که یکی از متداول­ترین پرسش­های ایرانیان این بوده­است که "چرا ایران عقب­مانده‌؟" یا " چرا ما، ما شده‌ایم؟" دیدگاه­ غالب، وضعیت امروز را به تاریخ و هویت جامعه ایرانی ارجاع می‌دهد و  با تأکید بر تلازم میان ساختار استبدادی و ارزش‌های اخلاقی جامعه، معتقد است حاکمیت‏های استبدادی در طول تاریخ این سرزمین، موجبات حاکمیت ارزش‌های خودمدار و عدم شکل­گیری ویژگی‏های مقوم توسعه از قیبل ارزش‌هایی مثل مسئولیت پذیری، مشارکت و روحیه جمعی و دیگر خواهی را سبب شده ‏است.

    برخی روشنفکران با مرکزیت بخشی به غرب و تجربه دنیای جدید در حوزه توسعه اقتصادی  و سیاسی به مقایسه شرق و غرب پرداختند و بر سر دنیای شرق کوفتند و همواره می‌کوبند. آنان  معتقدند اصولا" تفاوت پارادایمی و هویتی میان غرب و شرق، مانع از دستیابی شرق / ایران به توسعه است. این نگاه در واقع با سرزنش شرق می‌کوشد تا خواسته یا ناخواسته ، زمینه رهایی از سنت و پیوستن به دامان مدرنیسم غربی را در جامعه ترویج دهد. گفته می‌شود ایرانیان اگر امروزه وضعیتی دموکراتیک را تجربه نمی‌کنند بدان خاطر است که در گذشته نیز نهادهای مدنی که اخلاق و منش دموکراتیک را تقویت کنند، وجود نداشته­اند. برخی دیگر معتقدند عناصر مادی و شیوه تولید اقتصادی موجود در سرزمین ایران و پیرامون آن و یا کم آبی و جامعه ایلیاتی  به وضعیت عقب‌ماندگی منجر شده است.در نتیجه این رویکرد، ایرانی برای توسعه­یافتگی خود چاره­ای ندارد مگر آن که همان مسیر و الگوئی را برگزیند که غرب پیش از این آن را برگزید.

    با نگاهی بر آثار سریع القلم، حسن نراقی، قاضی مرادی، پیران، رضاقلی و زیباکلام می‌توان به سیطره این گفتمان در ادبیات متون مربوط به خلقیات ایرانیان پی برد.

    فرض اصلی بخش عمده‌ای از این رویکردها این است که فقدان اخلاق مدنی (مانند اخلاق‌کاری، کار گروهی، دیگریاری، وظیفه‌شناسی و صداقت) ناشی از وضعیت استبدادی همیشگی ایرانیان است. استبداد و بازتولید آن در جامعه ایرانی منجر شده تا ایرانی همواره به فکر سودجویی و حفظ منافع خود و خانواده و ایل و قبیله خود باشد و این یعنی که حکومت‌های استبدادی در جامعه ایران، حاکمیت نظام ارزش‌های اجتماعی خودمدار در مناسبات اجتماعی- اقتصادی افراد را به دنبال داشته­است.

    اما رساله‏ های صنفی و منشورهای اخلاقی اصناف در جامعه ایرانی که از آن با عنوان فتوت‏نامه یاد می‌شود گواهی است بر حاکمیت اخلاق و جوانمردی و تأثیر رفق و مدارا در حوزه کسب­وکار و اقتصاد و توجه بر رعایت اخلاق در میان طبقه عامه. در این منشورها همواره بر وظیفه‌محوری و تلاش و جدیت در کار تأکیدشده است.تحلیل محتوای این اسناد در فرهنگ اجتماعی ایرانیان از وجود فرهنگ کار و تلاش و جدیت در کسب روزی حلال و پرهز از تنبلی و کسالت در امور اجتماعی ،سخت‏کوشی و مهربانی در کار و ملاطفت نسبت به مردم از ارزش‌های اخلاقی و ارزش‌های دیگرمدار در فرهنگ و مناسبات اقتصادی در فرهنگ عامه ایرانیان حکایت می‏کند.

     


    این مطلب تا کنون 12 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : ایرانیان ,جامعه ,ارزش‌های ,ایرانی ,اخلاق ,اجتماعی ,جامعه ایرانی ,ارزش‌های اخلاقی ,
    نقدی بر گفتمان خودمداری ایرانیان

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر